Kira sözleşmeniz yenilenirken ev sahibiniz yüksek bir zam mı talep etti? Konut ve çatılı işyeri kiralarında artışın üst sınırı kanunla belirlenmiştir ve bu sınırın üzerindeki talepleri kabul etmek zorunda değilsiniz. Bu rehberde yasal üst sınırı, hesaplamanın nasıl yapıldığını ve ev sahibi fazlasını isterse hangi adımları atabileceğinizi bulabilirsiniz.
Kira artışında yasal üst sınır nedir?
Türk Borçlar Kanunu’nun 344. maddesine göre yenilenen kira dönemlerinde uygulanacak artış, bir önceki kira yılının tüketici fiyat endeksindeki (TÜFE) on iki aylık ortalamalara göre değişimini geçemez. Bu kural hem konut hem de çatılı işyeri kiralarında geçerlidir.
2022’de getirilen ve konut kiralarındaki artışı yüzde 25 ile sınırlayan geçici düzenleme Temmuz 2024 itibarıyla sona erdi. Bugün uygulanan sınır, doğrudan TÜFE’nin on iki aylık ortalamasıdır.
- Sözleşmenize daha yüksek bir oran yazılmış olsa bile, yasal sınırı aşan kısım geçerli değildir.
- Oran sözleşmede hiç belirtilmemişse de artış yine bu sınırı aşamaz.
- Taraflar yasal sınırın altında bir artış üzerinde anlaşabilir.
Kira artışı nasıl hesaplanır?
TÜFE on iki aylık ortalama oranı TÜİK tarafından her ay açıklanır. Kira döneminizin yenilendiği aydan bir önceki ay için açıklanan on iki aylık ortalama oran esas alınır. Hesaplama şöyledir:
Yeni kira = Mevcut kira × (1 + on iki aylık ortalama oran ÷ 100)
Örneğin aylık kiranız 20.000 TL ise ve ilgili ay için açıklanan on iki aylık ortalama oranın %35 olduğunu varsayarsak, yeni kiranız en fazla 20.000 × 1,35 = 27.000 TL olabilir. Bu örnekteki oran temsilîdir; kendi hesabınız için güncel oranı kullanın.
Güncel oranla hızlıca hesap yapmak için TÜFE Kira Hesaplayıcı aracımızı kullanabilirsiniz.
Ev sahibi yasal sınırın üzerinde zam isterse ne yapmalısınız?
- 1. Hesabınızı belgeleyin. Sözleşme başlangıç tarihinizi, mevcut kira bedelinizi ve ilgili ayın TÜFE oranını not edin.
- 2. Yazılı olarak itiraz edin. Ev sahibine, yasal sınırın üzerindeki talebi kabul etmediğinizi ve kirayı yasal oranla artırarak ödeyeceğinizi yazılı olarak bildirin. Noter ihtarnamesi en güçlü delildir; e-posta veya mesaj da kayıt olarak saklanmalıdır. Kira itiraz dilekçesi aracımızla bu yazıyı dakikalar içinde hazırlayabilirsiniz.
- 3. Yasal oranla artırılmış kirayı ödemeye devam edin. Ödemeyi banka havalesi veya EFT ile, açıklamaya hangi aya ait olduğunu yazarak yapın. Ödemeyi aksatmamanız, ileride doğabilecek temerrüt iddialarına karşı sizi korur.
- 4. Anlaşmazlık sürerse arabulucuya başvurun. Kira uyuşmazlıklarında dava açmadan önce arabuluculuğa başvurmak 1 Eylül 2023’ten bu yana zorunludur. Anlaşma sağlanamazsa uyuşmazlık sulh hukuk mahkemesinde görülür.
Ev sahibi “zammı kabul etmezsen çık” diyebilir mi?
Hayır, tek başına bu gerekçeyle sizi çıkaramaz. Konut ve çatılı işyeri kiralarında sözleşme süresi bittiğinde sözleşme, kiracı aleyhine olmamak üzere kendiliğinden uzar. Kiraya verenin sözleşmeyi sona erdirebileceği durumlar kanunda sınırlı olarak sayılmıştır; örneğin konuta kendisinin veya yakınlarının gerçekten ihtiyaç duyması, esaslı tadilat gerekmesi ya da kira bedelinin ödenmemesi gibi. Yasal oranla artırılmış kirayı düzenli ödeyen bir kiracıyı yalnızca zammı kabul etmediği için tahliye ettirmek mümkün değildir.
Ayrıca kanun, on yıllık uzama süresinin sonunda kiraya verene herhangi bir sebep göstermeden sözleşmeyi sona erdirme imkânı tanır. Uzun süredir aynı evde oturuyorsanız bu süreyi takip etmeniz faydalı olur.
Beş yıl dolduysa: kira tespit davası
Beş yıldan uzun süreli kira sözleşmelerinde ve beş yıldan sonra yenilenen kira dönemlerinde, kira bedeli hâkim tarafından belirlenebilir. Hâkim; TÜFE’nin on iki aylık ortalamasını, kiralananın durumunu ve emsal kira bedellerini dikkate alarak hakkaniyete uygun bir bedel tespit eder. Bu durumda yeni kira, TÜFE sınırının üzerinde çıkabilir. Kira tespit davası kiraya veren tarafından da kiracı tarafından da açılabilir ve öncesinde arabuluculuk aşaması bulunur.
Kira uyuşmazlığı Tüketici Hakem Heyeti’ne gider mi?
Genellikle hayır. Bireyler arasındaki konut kirası uyuşmazlıkları tüketici işlemi sayılmadığı için Tüketici Hakem Heyeti’nin değil, arabuluculuk sonrasında sulh hukuk mahkemesinin görev alanındadır.
Kısa kontrol listesi
- Kira sözleşmenizin başlangıç tarihini ve yenilenme ayını bilin.
- Yenilenme ayından önceki ayın TÜFE on iki aylık ortalama oranını kontrol edin.
- Yasal sınırın üzerindeki talebe yazılı olarak itiraz edin.
- Kirayı yasal oranla artırarak, açıklamalı banka ödemesiyle yatırın.
- Uyuşmazlık çözülmezse arabulucuya başvurun.
- Sürelerinizi Hukuki Süre Takvimi ile takip edin.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Özel durumunuz için bir avukata danışmanızı öneririz. Mevzuat ve oranlar değişebileceğinden işlem yapmadan önce güncel bilgileri kontrol edin.
Bir yanıt yazın